Is suiker slecht voor paarden? Dit moet je weten

Sommige paardeneigenaren proberen suiker zoveel mogelijk te vermijden. Toch is suiker niet per definitie slecht voor paarden. Gras, hooi en ander voer bevatten van nature verschillende soorten koolhydraten die een belangrijke energiebron vormen. Voor paarden met stofwisselingsproblemen, hoefbevangenheid of bepaalde spijsverteringsproblemen kan een hoge opname van suiker en zetmeel echter wel ongewenst zijn. In deze blog nemen we suikers onder de loep en onderzoeken we hoe je ze op een verantwoorde manier in het rantsoen van je paard opneemt.

Wat verstaan we onder suiker?

Wanneer we het over suiker in paardenvoeding hebben, bedoelen we de eenvoudig verteerbare koolhydraten zoals glucose, fructose en sucrose. Daarnaast wordt ook fructaan vaak in dezelfde context genoemd. Deze koolhydraten leveren energie die het paard gebruikt voor dagelijkse lichaamsfuncties, beweging en prestaties. Suiker is dus geen onnatuurlijke stof voor paarden. Het komt van nature voor in het rantsoen, bijvoorbeeld in gras, hooi, voordroog, sommige grondstoffen in krachtvoer en natuurlijk appels, wortels en andere traktaties.

Suiker en gras

Gras is veel complexer dan vaak wordt gedacht: het suikergehalte kan sterk verschillen. Gras produceert namelijk suiker wanneer de zon schijnt. Tijdens de nacht gebruikt de plant een deel van deze energie weer voor groei. Daardoor zijn suikergehalten vaak lager in de vroege ochtend en hoger later op de dag. Een belangrijke uitzondering ontstaat na een zonnige dag gevolgd door nachtvorst. In dat geval kan gras juist ook in de ochtend veel suiker bevatten.

Wat beïnvloedt het suikergehalte van gras?

  • Het type gras
  • De bodemkwaliteit
  • Zonlicht
  • Temperatuur
  • Regenval
  • Het groeistadium van het gras
  • Het tijdstip van maaien of begrazen
Is suiker slecht voor paarden?

Jong gras versus ouder gras

Het idee bestaat vaak dat jong gras altijd veel suiker bevat en ouder gras weinig. In werkelijkheid ligt dat genuanceerder. Jong gras bevat meestal meer energie en minder vezels. Naarmate gras ouder wordt, neemt het gehalte aan ruwe celstof en lignine toe. Lignine is niet verteerbaar voor paarden en verlaagt de voedingswaarde van het gras.

Dat betekent echter niet automatisch dat ouder gras minder suiker bevat. Het uiteindelijke suikergehalte wordt namelijk beïnvloed door veel meer factoren dan alleen de leeftijd van de plant. Het uiterlijk van hooi of voordroog zegt daarom weinig over het daadwerkelijke suikergehalte.

Ruwvoer beoordelen

Energie, vezels en eiwit in ruwvoer

Naarmate gras ouder wordt, neemt het vezelgehalte toe, terwijl de energiewaarde doorgaans afneemt. Jong gras bevat over het algemeen minder vezels en meer energie dan ouder gras. Toch zegt de vorm van het ruwvoer niet alles over de voedingswaarde. Zo wordt vaak gedacht dat kuil altijd energierijker is dan hooi, terwijl grof gewonnen kuil juist minder energie kan bevatten dan fijn hooi.

Ook een bladerrijk ruwvoer wordt vaak geassocieerd met een hoger eiwitgehalte, maar factoren zoals bodemkwaliteit, bemesting, stikstofvoorziening en botanische samenstelling spelen hierbij eveneens een belangrijke rol.

Bovendien bestaan er grote verschillen tussen graslanden: ruwvoer afkomstig uit natuurgebieden kan bijvoorbeeld relatief weinig eiwit bevatten, terwijl het suikergehalte juist hoog kan zijn. Daarom geeft het uiterlijk van ruwvoer slechts een beperkt beeld van de daadwerkelijke voedingswaarden.

Suikergehalte in ruwvoer

Veel paardeneigenaren proberen het suikergehalte van hooi of voordroog visueel te beoordelen. Dat blijkt in de praktijk echter erg lastig en onbetrouwbaar. Zelfs grof ruwvoer met veel stengels kan een hoog suikergehalte bevatten. Factoren zoals grassoort, weersomstandigheden, bodemtype en stress van de plant hebben grote invloed op de uiteindelijke samenstelling. De enige betrouwbare manier om inzicht te krijgen in het suikergehalte is een ruwvoeranalyse.

Waarom is een ruwvoeranalyse zo belangrijk?

Bij veel paarden komt het grootste deel van alle suikers uit het ruwvoer en niet uit het krachtvoer. Voor paarden die gevoelig zijn voor suiker is zo’n analyse dus eigenlijk onmisbaar voor een realistisch beeld van de suikerinname. Een ruwvoeranalyse doet dit door onder andere inzicht te geven in: 

  • Droge stof
  • Energie
  • Eiwit
  • Suiker
  • Ruwe celstof (vezels) 

Weet je eenmaal hoe het ruwvoer is samengesteld, dan kun je de volgende algemene richtlijn gebruiken om het suikergehalte te beoordelen. Hou hierbij ook rekening met de behoeften van het individuele paard en de rest van het rantsoen.  

Suikergehalte Indicatie
< 50-60 g/kg droge stof Laag
> 100 g/kg droge stof Hoog

De rol van fructaan 

Als je een paardeneigenaar hoort over “te veel suiker in gras”, is de kans groot dat ze eigenlijk fructaan bedoelen. Maar wat is fructaan dan precies? Fructaan is een reservekoolhydraat dat gras opslaat als energievoorraad. Bij zonnig weer produceert gras veel suikers via fotosynthese. Wanneer de plant deze suikers niet direct kan gebruiken voor groei, bijvoorbeeld bij koude temperaturen, droogte of andere stressfactoren, worden ze opgeslagen als fructaan. De hoeveelheid fructaan fluctueert dus sterk, afhankelijk van weersomstandigheden en groeicondities.

Wat dit betekent voor weidegang 

Weidegang heeft veel voordelen voor paarden. Het ondersteunt natuurlijk graasgedrag, zorgt voor beweging en levert voedingsstoffen en vezels. Door het zogenaamde “hapje-stapje-principe” blijven paarden bovendien continu in beweging. 

Doordat de samenstelling van gras echter dagelijks verandert, verschillen ook de hoeveelheden suiker en fructaan die je paard binnenkrijgt. Bij gevoelige paarden kan dit bijdragen aan een verhoogd risico op onder andere: 

  • Hoefbevangenheid
  • Koliek 
  • Overgewicht 

Een paard neemt gemiddeld ongeveer 0,16 kg droge stof per 100 kg lichaamsgewicht per uur op. De totale dagelijkse opname kan oplopen tot 2 tot 2,5% van het lichaamsgewicht in droge stof. Bij sommige pony’s kan dit zelfs nog hoger liggen. 

Wil je de grasinname van je paard (tijdelijk) beperken? Dan kan een graasmasker een uitkomst zijn. Onderzoek laat zien dat de grasopname hierdoor met ongeveer 50 tot 80% kan afnemen.

De invloed van het soort gras 

Traditionele paardenweides bestaan vaak uit Engels raaigras. Tegenwoordig worden ook speciale paardenweidemengsels steeds populairder. 

Deze mengsels bevatten verschillende grassoorten die: 

  • Beter bestand zijn tegen betreding 
  • Een laag groeipunt hebben 
  • Geschikt zijn voor beweiding 
  • Vaak minder fructaan produceren 

Naast de grassoort speelt ook het onderhoud van de weide een belangrijke rol. Overmatig afgrazen en onvoldoende bemesting verminderen niet alleen de kwaliteit van de weide, maar verhogen ook de kans dat paarden zand opnemen tijdens het grazen. 

Vergeet zetmeel niet 

Tot slot mag ook zetmeel in dit verhaal niet ontbreken. Wanneer er gesproken wordt over suikerarm voeren, speelt zetmeel namelijk ook een belangrijke rol. Zetmeel wordt normaal gesproken verteerd in de dunne darm. Paarden zijn hier echter beperkt toe in staat omdat zij relatief weinig amylase produceren, het enzym dat zetmeel afbreekt. Wanneer een paard in één maaltijd te veel zetmeel binnenkrijgt, kan een deel onverteerd in de dikke darm terechtkomen. Dit kan leiden tot verstoringen van de darmflora en problemen zoals: 

  • Diarree 
  • Koliek 
  • Hoefbevangenheid 

Als praktische richtlijn wordt vaak aangehouden dat een paard niet meer dan ongeveer 2 gram zetmeel per kilogram lichaamsgewicht per maaltijd krijgt. 

Wanneer is een suiker- en zetmeelarm rantsoen verstandig? 

is suiker slecht voor paarden

Extra aandacht voor suiker en zetmeel kan verstandig zijn bij paarden met: 

  • Hoefbevangenheid 
  • Equine Metabolic Syndrome (EMS) 
  • Insulineresistentie 
  • PPID (Cushing) 
  • Overgewicht 
  • Gevoelige spijsvertering 

Voor deze paarden is het belangrijk om niet alleen naar het krachtvoer te kijken, maar juist ook naar de kwaliteit van het ruwvoer en het weidemanagement. Twijfel je of jouw paard een gezond gewicht heeft? Controleer dan eens de Body Condition Score.

Conclusie 

Suiker is een natuurlijke energiebron en hoeft voor gezonde paarden niet vermeden te worden. Het suikergehalte van gras, hooi en voordroog kan echter sterk variëren en is niet betrouwbaar met het blote oog te beoordelen. Voor paarden met hoefbevangenheid, EMS, PPID, overgewicht of spijsverteringsproblemen is het verstandig om zowel suiker als zetmeel kritisch te bekijken. Een ruwvoeranalyse en goed weidemanagement vormen daarbij de basis van een verantwoord rantsoen. 

Twijfel je over het meest geschikte rantsoen voor jouw paard? Vraag jouw dierenarts om voedingsadvies dat past bij de specifieke behoeften van jouw paard. Meer over dit onderwerp (en meer) vind je in onze uitgebreide voedingswijzer.